چرا قیمت طلای داخلی برخلاف اونس جهانی گران شد؟

به گزارش نماد اقتصاد، برای بررسی رفتار قیمت طلای داخلی ابتدا باید به بازار ارز نگاه کرد. طبق آخرین بررسی‌های انجام شده نرخ دلار بازار آزاد در ابتدای معاملات ۸ شهریور به ۲۰۲ هزار و ۷۰۰ تومان رسید و البته در همین روز نرخ ۲۰۶ هزار و ۱۰ تومان برای آن ثبت شد و این یعنی این‌که قیمت دلار نسبت به نرخ ۲۰۲ هزار و ۷۰۰ تومانی روز قبل، ۳ هزار و ۳۱۰ تومان افزایش داشته است.

شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نیز در آخرین معاملات ۷ شهریور، دلار را در سطح ۲۰۴ هزار و ۶۰۰ تومان اعلام کرده بود و داده‌های روز ۸ شهریور این بازار را در محدوده بالای ۲۰۶ هزار تومان نشان می‌دهد. این روند افزایشی اهمیت نرخ ارز را در تعیین ارزش ریالی طلا برجسته می‌کند.

در چنین وضعیتی، حتی اگر قیمت جهانی طلا کاهش پیدا کند، افزایش نرخ دلار می‌تواند بخشی از این افت را در بازار داخلی جبران کند. گزارش‌های داخلی امروز نیز صراحتا افزایش نرخ ارز را یکی از عوامل اصلی رشد بازار طلا و سکه معرفی کرده‌اند.

از همین رو، قیمت طلای داخلی الزاما حرکت روزانه اونس جهانی را با همان شدت تکرار نمی‌کند. قیمت طلا در بازار ایران تحت تاثیر ترکیب ارزش جهانی فلز زرد و نرخ تبدیل آن به ریال قرار دارد و تغییر یکی از این دو متغیر می‌تواند اثر متغیر دیگر را کاهش یا تقویت کند. داده‌های منتشرشده از بازار امروز نمونه روشنی از همین رفتار است.

افت اونس جهانی چه اندازه بود؟

در بازار جهانی، فشار بر طلا از اواخر هفته گذشته افزایش یافت. رویترز در ۲۸ آگوست گزارش داد که قیمت طلای نقدی بیش از ۳ درصد سقوط کرد و به ۴ هزار و ۵۶۷ دلار در هر اونس رسید. عامل اصلی این افت، افزایش انتظارات درباره احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا پس از اظهارات کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، عنوان شد.

یک روز قبل نیز رویترز از افت بیش از یک درصدی طلا پس از انتشار داده‌های تورمی آمریکا خبر داده بود. در ۲۶ آگوست، طلای نقدی ۱.۳ درصد کاهش یافت و به ۴ هزار و ۵۹۵ دلار رسید و هم‌زمان شاخص دلار نیز ۰.۳ درصد افزایش پیدا کرد.

این تحولات نشان می‌دهد بخش مهمی از فشار اخیر بر قیمت طلای داخلی ریشه در بازار جهانی دارد. افزایش احتمال سیاست پولی انقباضی‌تر در آمریکا برای طلا اهمیت زیادی دارد، زیرا این فلز سود دوره‌ای ایجاد نمی‌کند و در محیط نرخ بهره بالاتر، جذابیت نسبی آن کاهش می‌یابد. رویترز نیز همین رابطه را از عوامل فشار بر بازار طلا دانسته است.

با این حال، افت اونس در بازار جهانی به معنای سقوط خودکار قیمت طلای داخلی نیست. بازار ایران متغیر دیگری دارد که می‌تواند جهت حرکت قیمت را تغییر دهد و آن نرخ ارز است. افزایش دلار در شرایطی که اونس تحت فشار قرار گرفته، باعث می‌شود اثر افت جهانی طلا بر قیمت ریالی محدودتر شود.

معادله دو متغیره طلا در ایران

داده‌های ۸ شهریور این رابطه را به‌خوبی نشان می‌دهد. طبق گزارش‌های منتشر شده در همین رابطه، اونس جهانی طلا در سطح ۴ هزار و ۴۵۴ دلار قرار داشت و نسبت به روز قبل تغییری نکرد، اما دلار از ۲۰۲ هزار و ۷۰۰ تومان به ۲۰۶ هزار و ۱۰ تومان رسید. در همین فاصله، هر گرم طلای ۱۸ عیار از ۲۱ میلیون و ۸۳۷ هزار و ۶۰۰ تومان به ۲۱ میلیون و ۸۳۹ هزار و ۶۰۰ تومان رسید.

بنابراین، افزایش قیمت طلای داخلی در بازار امروز بسیار محدود بود؛ اما همین افزایش جزئی از یک واقعیت مهم پرده برمی‌دارد: بازار داخلی در برابر افت اونس، به واسطه افزایش نرخ ارز مقاومت کرده است. یک خبرگزاری داخلی نیز تاکید کرده که افزایش دلار و افزایش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی توانسته بخشی از فشار ناشی از افت اونس جهانی را خنثی کند.

گزارش دیگری از بازار داخلی نیز قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را حدود ۲۱ میلیون و ۸۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان و اونس جهانی را حدود ۴ هزار و ۴۵۵ دلار اعلام کرده است. همین گزارش، رشد قیمت‌های داخلی در شرایط افت جزئی اونس را به افزایش نرخ ارز مرتبط دانسته است.

به بیان دیگر، آنچه امروز در بازار مشاهده شد، بیشتر از آنکه یک جهش مستقل در قیمت طلای داخلی باشد، نوعی خنثی‌شدن فشارهای متضاد بود. افت یا ضعف اونس از یک سو قیمت طلا را تحت فشار قرار داد و رشد دلار از سوی دیگر این فشار را جبران کرد. نتیجه نهایی، افزایش بسیار محدود قیمت طلای ۱۸ عیار بود.

چرا بازار سکه حساس‌تر است؟

اثر نرخ ارز فقط به طلای خام و طلای ۱۸ عیار محدود نمی‌شود و بازار سکه نیز به شکل محسوسی تحت تاثیر این متغیر قرار دارد. در همین رابطه قیمت سکه امامی در ۸ شهریور حدود ۲۱۹ میلیون تومان اعلام شد؛ این رقم نسبت به روز قبل ۴۹۰ هزار تومان افزایش داشت. نیم‌سکه نیز ۱.۵ میلیون تومان رشد کرد و ربع‌سکه یک میلیون تومان افزایش یافت.

در گزارش دیگری از بازار، قیمت سکه طرح جدید حدود ۲۱۷ میلیون تومان اعلام و به افزایش قیمت سایر قطعات اشاره شد. تفاوت میان ارقام منتشرشده در منابع داخلی نشان می‌دهد قیمت‌ها در طول معاملات و بر اساس زمان ثبت داده‌ها تغییر کرده‌اند؛ اما جهت کلی بازار در هر دو گزارش، افزایشی بوده است.

در نتیجه، برای تحلیل قیمت طلای داخلی نمی‌توان تنها نمودار اونس جهانی را دنبال کرد. در بازار سکه، علاوه بر اونس و نرخ ارز، شرایط عرضه و تقاضا و وضعیت حباب نیز اهمیت پیدا می‌کند و همین عوامل می‌توانند شدت واکنش سکه را نسبت به طلای خام تغییر دهند. منابع داخلی امروز نیز بر نقش نرخ ارز و حباب در نوسانات بازار سکه تأکید کرده‌اند.

فشار جهانی هنوز از بین نرفته است

اگرچه افزایش دلار مانع افت جدی قیمت طلای داخلی شده است، اما این موضوع به معنای برطرف شدن فشارهای جهانی بر طلا نیست. رویترز گزارش داده است که اظهارات رئیس فدرال رزرو درباره تداوم فشارهای تورمی باعث افزایش انتظارات بازار برای افزایش نرخ بهره آمریکا شده و احتمال افزایش نرخ بهره در سپتامبر از ۳۶ درصد به ۵۸ درصد رسیده است.

این تحول برای بازار طلا اهمیت دارد، زیرا افزایش نرخ‌های بهره معمولا جذابیت دارایی بدون بازدهی مانند طلا را کاهش می‌دهد. در همین حال، دلار قوی‌تر نیز قیمت طلای مبتنی بر دلار را برای دارندگان سایر ارزها افزایش داده و می‌تواند تقاضای جهانی را تحت فشار قرار دهد.

با این حال، بازار جهانی طلا همچنان از عوامل حمایتی نیز برخوردار است. رویترز در ۱۷ آگوست گزارش داده بود که طلا در ماه آگوست حدود ۹ درصد رشد کرده و به نزدیکی ۴ هزار و ۴۰۰ دلار رسیده بود؛ این افزایش با نشانه‌هایی از بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاران نهادی و بانک‌های مرکزی همراه شده بود.

همچنین در ۲۷ آگوست، رویترز گزارش کرد که قیمت طلا با تضعیف ارزش دلار ۰.۴ درصد افزایش یافت و به ۴ هزار و ۶۰۷ دلار رسید. تقاضای قوی از سوی صندوق‌های قابل معامله و بانک‌های مرکزی از جمله عواملی بود که در آن مقطع از بازار حمایت می‌کرد.

بنابراین مسیر جهانی طلا هنوز میان دو نیروی متضاد قرار دارد: از یک طرف نرخ‌های بهره و دلار می‌توانند فشار نزولی ایجاد کنند و از طرف دیگر تقاضای پناهگاه امن، خرید بانک‌های مرکزی و نگرانی‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند از قیمت حمایت کنند. این تضاد می‌تواند نوسان اونس را در کوتاه‌مدت بالا نگه دارد.

اثر ریسک اقتصادی و ارزی در قیمت طلای داخلی

تحولات بازار ارز در ایران در شرایط اقتصادی و ژئوپلیتیکی موجود اهمیت بیشتری پیدا کرده است. رویترز در ۲۹ آگوست گزارش داد که اقتصاد ایران تحت فشار جنگ و تحریم‌های تشدیدشده قرار دارد و به نقل از یک مقام بلند پایه این کشور، تجارت خارجی کشور ۳۵ درصد کاهش یافته و تورم سالانه به ۶۶ درصد رسیده است.

رویترز همچنین در ۲۸ آگوست گزارش داد که فشارهای اقتصادی و تحریم‌های جدید آمریکا بر ایران ادامه دارد و مذاکرات برای کاهش تنش در تنگه هرمز همچنان در جریان است. این شرایط، ریسک‌های اقتصادی و ارزی را در بازار ایران بالا نگه داشته است.

این وضعیت در تحلیل قیمت طلای داخلی اهمیت دارد، زیرا هر عاملی که نرخ ارز را تحت تاثیر قرار دهد، می‌تواند به‌طور غیرمستقیم مسیر قیمت طلا و سکه را نیز تغییر دهد. داده‌های بازار ۸ شهریور نیز نشان می‌دهد که افزایش نرخ دلار در این روز توانسته است فشار ناشی از اونس جهانی را تا حد زیادی خنثی کند.

بازار طلا در انتظار کدام سیگنال است؟

رفتار قیمت طلای داخلی در روزهای آینده بیش از هر چیز به مسیر دلار و اونس جهانی وابسته خواهد بود؛ این دو متغیر در گزارش‌های داخلی امروز به‌عنوان عوامل اصلی تعیین‌کننده روند بازار معرفی شده‌اند.

اگر اونس جهانی همچنان تحت تاثیر افزایش انتظارات نرخ بهره آمریکا نزولی بماند اما دلار داخلی در سطوح بالا باقی بماند، فشار کاهشی بر قیمت طلای داخلی می‌تواند محدود شود. در مقابل، اگر کاهش اونس با افت نرخ ارز نیز همراه شود، زمینه برای اصلاح قیمت طلا و سکه در بازار ایران تقویت خواهد شد. این دو سناریو بر اساس عوامل مطرح‌شده در گزارش‌های بازار قابل تفکیک است.

از سوی دیگر، اگر فشارهای ژئوپلیتیکی و تقاضای پناهگاه امن بار دیگر موجب افزایش اونس جهانی شود و هم‌زمان نرخ دلار داخلی نیز افزایش یابد، قیمت طلای داخلی می‌تواند با فشار صعودی مضاعف روبه‌رو شود. گزارش‌های رویترز درباره بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاران و احتمال ادامه رشد طلا نشان می‌دهد که چنین نیروی حمایتی در بازار جهانی همچنان وجود دارد.

قیمت طلای داخلی از نرخ اونس جهانی آن جدا نیست

رفتار قیمت طلای داخلی در ۸ شهریور را نباید به معنای جدا شدن بازار ایران از بازار جهانی طلا تفسیر کرد. داده‌های امروز نشان می‌دهد اونس جهانی در محدوده ۴ هزار و ۴۵۴ تا ۴ هزار و ۴۵۵ دلار قرار داشت، در حالی که نرخ دلار افزایش یافت و قیمت طلای ۱۸ عیار نیز اندکی بالاتر رفت.

در واقع، قیمت طلای داخلی در نقطه تلاقی دو بازار قرار دارد: بازار جهانی که در روزهای اخیر تحت فشار انتظارات نرخ بهره آمریکا قرار گرفته و بازار ارز ایران که در ۸ شهریور افزایش قیمت را تجربه کرده است.

به همین دلیل، برای تحلیل قیمت طلای داخلی در کوتاه‌مدت، مشاهده صرف اونس جهانی کافی نیست و نرخ دلار نیز باید هم‌زمان دنبال شود. افزایش امروز دلار توانست بخش مهمی از فشار ناشی از افت قبلی اونس را جذب کند و همین مسئله توضیح می‌دهد که چرا قیمت طلای داخلی برخلاف انتظار اولیه، با کاهش شدید مواجه نشد.

در نهایت، مسیر قیمت طلای داخلی به برآیند سه متغیر اصلی جهت اونس جهانی، نرخ ارز در بازار ایران و شدت ریسک‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی بستگی دارد. داده‌های موجود در ۳۰ آگوست نشان می‌دهد در شرایط فعلی، نرخ ارز توانسته است نقش پررنگ‌تری در تعیین جهت بازار داخلی ایفا کند؛ اما فشارهای جهانی بر طلا همچنان پابرجاست و هر تغییر در سیاست پولی آمریکا یا مسیر دلار می‌تواند معادله بازار را دوباره تغییر دهد.